Bệnh & dịch hại
Tra cứu theo cây trồng
Nhận biết – nguyên nhân – phòng – xử lý – sản phẩm phù hợp – chuyên gia hỗ trợ.
🌾 Lúa
Rầy nâuRầy nâu chích hút gốc gây cháy rầy và truyền bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá. Né rầy bằng lịch sạ đồng loạt theo bẫy đèn là biện pháp rẻ nhất.
Đạo ôn lá và cổ bôngBệnh nấm quan trọng nhất trên lúa: vết hình thoi viền nâu, bùng phát khi trời âm u, ẩm, thừa đạm. Phun ngừa cổ bông trước và sau trổ.
Khô vằnVết loang lổ da beo từ bẹ lá dưới lan lên, nặng ở ruộng sạ dày, thừa đạm.
Bạc lá – cháy bìa láVi khuẩn Xanthomonas oryzae gây cháy lá từ mép, lây theo nước và gió sau mưa bão, nặng khi thừa đạm.
Lem lép hạtTổ hợp nấm và vi khuẩn tấn công hạt khi trổ gặp mưa; phòng bằng thuốc phổ rộng trước và sau trổ.
Sâu cuốn lá, sâu đục thânSâu cuốn lá chỉ đáng trừ khi lúa > 40 ngày và mật số cao; sâu đục thân gây dảnh héo, bông bạc.
Ốc bươu vàng và cỏ dạiỐc gây hại 0–15 ngày sau sạ; cỏ lồng vực, đuôi phụng, chác lác cạnh tranh mạnh nếu trừ sai thời điểm.
Ngộ độc hữu cơ, phèn, mặnRễ đen thối, lá vàng cam do rơm rạ chưa phân huỷ; phèn làm lá đỏ đồng; mặn > 2‰ giảm năng suất.
🌳 Sầu riêng
Vàng láLá vàng, rụng dần, cây suy — thường là dấu hiệu bộ rễ có vấn đề (thối rễ, úng) hoặc thiếu dinh dưỡng, cần xem rễ trước khi xử lý lá.
Thối rễ – xì mủ (Phytophthora)Bệnh nguy hiểm nhất trên sầu riêng: vết ướt chảy nhựa trên thân, rễ thối, trái thối khi mưa. Do nấm Phytophthora palmivora, gắn với úng nước.
Thán thư, đốm rong, nấm hồngNhóm nấm gây hại lá và cành trong mùa mưa, làm giảm quang hợp, khô cành.
Sâu hại: rệp sáp, sâu đục trái, bọ trĩ, nhện đỏRệp sáp và bọ trĩ/rầy nhảy hại đọt non; sâu đục trái phá trái; nhện đỏ bùng phát mùa khô.
Dinh dưỡng theo giai đoạnBón sai giai đoạn là nguyên nhân âm thầm của rụng trái, sượng múi và suy cây. Kali clorua (KCl) giai đoạn nuôi trái gây sượng, cháy múi.
Ra hoaTạo mầm hoa cần cơi đọt cuối già, siết nước 2–4 tuần, lân cao và MKP; paclobutrazol dùng hạn chế vì tồn lưu gây suy cây.
Đậu trái – rụng trái nonXổ nhụy cần thụ phấn bổ sung ban đêm với Monthong/Ri6; rụng trái non do thiếu Ca–Bo, thay đổi nước đột ngột hoặc ra đọt.
☕ Cà phê
Rệp sápRệp sáp hại chùm quả, rễ trong mùa khô, kéo theo nấm bồ hóng và kiến.
Gỉ sắtĐốm vàng cam bột dưới mặt lá, rụng lá cuối mùa mưa, giảm năng suất năm sau.
Mọt đục quảMọt đục lỗ nhỏ ở quả xanh, nhân bị hư, xuất hiện tháng 8–11.
Tuyến trùng – vàng lá thối rễVườn già, tái canh: cây vàng, còi, rễ có nốt sưng hoặc thối do tuyến trùng kết hợp nấm.
🥬 Rau màu
Bọ trĩ, bọ phấn trắng và virus xoăn láBọ trĩ, bọ phấn truyền virus xoăn lá, khảm trên ớt, cà chua, dưa; không có thuốc trị virus.
Thán thư trái ớtĐốm lõm tròn trên trái ớt, lan nhanh mùa mưa, giảm giá trị thương phẩm.
Héo xanh vi khuẩnHéo đột ngột lúc trưa, mạch thân nâu — không có thuốc trị hiệu quả, chỉ phòng.
Sương mai họ bầu bí và cà chuaVết vàng góc cạnh mặt trên lá, mốc mặt dưới; mốc sương cà chua phát triển mùa lạnh ẩm.
Sâu tơ và sâu keoSâu tơ trên cải kháng thuốc mạnh nhất thế giới; sâu keo mùa thu hại bắp từ 2019.
🍊 Cây ăn trái
Thán thư trên xoàiThán thư hại bông và trái xoài, làm rụng bông, đốm đen trái; phun phòng lúc ra bông.
Greening (vàng lá gân xanh) trên cây có múiBệnh vi khuẩn do rầy chổng cánh truyền — không có thuốc trị; chỉ trồng cây sạch bệnh, trừ rầy và nhổ cây bệnh.
Vàng lá thối rễ cây có múiFusarium, Phytophthora và tuyến trùng gây thối rễ ở vườn thoát nước kém; xử lý đồng thời thoát nước, nấm và tuyến trùng.
Nứt trái, rụng trái sinh lýThiếu Ca, Bo hoặc thay đổi nước đột ngột gây nứt, rụng trái ở cam, bưởi, xoài.
🌿 Cây công nghiệp
Hồ tiêu chết nhanhPhytophthora làm dây tiêu héo và chết trong 1–2 tuần mùa mưa; thoát nước và Phosphonate là then chốt.
Hồ tiêu chết chậmFusarium kết hợp tuyến trùng làm dây tiêu vàng, lụi dần qua nhiều tháng.
Điều: bọ xít muỗi và thán thưBọ xít muỗi chích đọt, bông non; thán thư làm khô bông, rụng trái non giai đoạn ra hoa 12–2.